Antwoord:

Jonge kinderen zijn vatbaarder voor infecties dan volwassenen. Kinderen die te vroeg geboren zijn, en met name kinderen die ernstige en langdurige ademhalingsproblemen hebben doorgemaakt, zijn nog vatbaarder. Een kwetsbaar kind zal daardoor sneller dan andere kinderen worden geïnfecteerd. Kinderen die ziek zijn, eten en drinken vaak slecht waardoor ze slecht groeien. Zeker in het eerste jaar is het van belang dat kinderen de kans krijgen om goed te groeien en hun weerstand op te bouwen. Het is daarom in dit geval beter om een andere oplossing (bijv gastgezin of oppas thuis) te zoeken.

Hemangiomen – in de volksmond: aardbeivlekken - komen voor bij 10 % van de kinderen, en tweemaal zo vaak bij meisjes in vergelijking met jongens (en dan hebben we het niet per se over prematuren). Ze ontstaan in clusters van bloedvatvormende cellen die geen verbinding hebben gevormd met de bloedvaten die deel uitmaken van de bloedsomloop.

Ze kunnen oppervlakkig op de huid liggen maar ook onder de huid en soms zie je ook kinderen die allebei hebben.

90% van deze hemangiomen worden gedurende de neonatale periode zichtbaar, heel zelden zie je ze al bij de geboorte. Ze nemen de eerste 3 tot 9 maanden in grootte toe en worden tussen de 2 en 5 cm groot in doorsnee. Daarna verdwijnen zij geleidelijk en meestal totaal. Dat geloven ouders soms niet maar het is echt waar !!!

Die 2 tot 5 cm is gemiddeld, ze kunnen ook heel groot worden. In een groot hemagioom kan een bloeding optreden (waardoor er een tekort kan ontstaan aan bloedplaatjes of er kan een infectie optreden). Grote hemangiomen of hemangiomen die op plaatsen zitten waardoor ze steeds gaan bloeden (bijvoorbeeld bij de mond) of die gevaar voor andere organen opleveren (bijvoorbeeld bij een oog) kunnen behandeld worden met medicijnen, laser behandeling, chirurgie of radiotherapie, maar als er geen complicaties zijn is het het beste om spontane afname af te wachten tot ze verdwenen zijn.

Het hebben van een afgeplat hoofd heet met een duur woord: plagiocephalie (afgeplat, asymmetrisch hoofd t.g.v. eenzijdige ligging). Het komt geregeld voor bij premature pasgeborenen, maar je ziet het tegenwoordig ook vaak omdat geadviseeerd wordt kinderen op hun rug te laten slapen om wiegendood te voorkomen. Doordat de kinderen nu veel meer op de rug liggen wordt door de zwaartekracht het hoofd wat afgeplat meestal wat scheef omdat geen enkel kind precies midden op het hoofd ligt. Ruim 8% van alle zuigelingen onder zes maanden heeft nog een voorkeurshouding en dat komt bij couveusekinderen veel meer voor, omdat deze relatief langer (ook de weken dat ze te vroeg geboren zijn) bloot gesteld worden aan de zwaartekracht. Slechts een klein deel van deze kinderen (ongeveer 20-25 %) herstelt niet spontaan en wordt doorverwezen voor kinderfysiotherapie. De fysiotherapeut kan adviezen geven ten aanzien van houding en beweging waarbij het kan herstellen. De adviezen zijn erop gericht het kind te stimuleren om minder op de rug te liggen als het niet slaapt: dus als remedie tegen wiegendood is rugligging het beste maar als het kind wakker is en in de huiskamer in de box ligt kan afgewisseld worden met zijligging, en buikligging. Dit is overigens sowieso goed voor de ontwikkeling. Verder is het goed het bedje zo neer te zetten dat het kindje vanuit het bedje uit de voorkeurshouding gehaald wordt om naar moeder te kijken als die binnen komt. Een kinderfysiotherapeut kan hierbij van nut zijn om de instructies praktisch aan de ouders te laten zien.

De platheid van het hoofd neemt af als het kind zelf gaat rollen, zitten staan en lopen: de invloed van de zwaartekracht neemt dan drastisch af en dit verbetert de hoofdvorm.

Bij een deel van de kinderen werken de adviezen niet of onvoldoende. In dat geval kan "helmredressietherapie" nodig zijn. Uiteindelijk is er nog de agressieve wijze van behandeling: chirurgische correctie, maar dit is zeer zelden nodig.

Geen zorgen dus: blijvende scheve hoofden zijn zeldzaam en zijn vaak het gevolg van aandoeningen waarbij de schedelnaden te vroeg sluiten (dan chirurgie), of er sprake is van ernstige handicaps waardoor het kind niet goed kan bewegen of zeldzaam dus als het niet corrigeert (dan vaak helmredressietherapie).

Bij dit kindje op deze leeftijd is het dus "normaal". En bij een goede instructie zal zij er letterlijk overheen groeien.

In tegenstelling tot op tijd geboren kinderen hebben prematuren - en ook ex-prematuren, dus na thuiskomst - de neiging om te kreunen in plaats van te huilen als ze niet lekker in hun vel zitten. Vaak zit er dan een poepje dwars dat ze er niet uitgedrukt krijgen, of de luier zit niet goed, ze zijn moe, hebben het te koud of te warm, honger, behoefte aan contact, het kan van alles zijn. Waarom ze kreunen in plaats van huilen is niet duidelijk, er wordt wel eens gedacht dat ze de energie niet hebben maar als een kind thuis is zou dat toch niet het geval mogen zijn.

Maar: het kan natuurlijk ook duiden op iets anders of iets ernstigs. Dat kunnen wij van hieruit natuurlijk niet beoordelen! U kunt waarschijnlijk zelf het beste beoordelen of het kreunen alarmerend is, in dat geval moet u natuurlijk wel contact opnemen met de (kinder)arts!

Als de bevalling op gang komt in een periode dat de kinderen niet of nauwelijks levensvatbaar zijn, is een poging tot uitstel van de geboorte van de tweede soms de moeite waard.

Daarbij speelt de oorzaak een belangrijke rol, en het lastige daarbij is dat de oorzaak niet altijd bekend is. Bij pre-eclampsie of HELLP-syndroom, is uitstel natuurlijk niet mogelijk, zo ook bij een infectie.

Het is nog niet helemaal duidelijk wat extra oorzaken zijn van een vroege bevalling bij een meerlingzwangerschap, maar mogelijk speelt ook een rol dat de baarmoedermond korter wordt en een beetje open gaat door het snelle uitrekken van de wand van de baarmoeder. Daardoor ontstaan weeën en als die niet te remmen zijn volgt de geboorte van het eerste kind. Hier is de meerlingzwangerschap zelf de oorzaak van de vroege bevalling en dan wordt wel eens een poging ondernomen de tweede geboorte uit te stellen, uiteraard afhankelijk van de conditie van het kind zelf. Want zelfs een kort uitstel van enkele dagen kan voor een kind grote winst zijn: mogelijk kan er worden behandeld met corticosteroïden waardoor de longrijping wordt bevorderd.

Er zijn nogal wat haken en ogen aan het uitstellen: de bevalling komt vaak geheel onverwachts en verloopt snel, zodat er nauwelijks tijd is om de weeën na de geboorte van de eerste te remmen. Als de bevalling plaatsvindt in een centrum met neonatale intensive care, is de kans op succes groter, maar er is lang niet altijd tijd om een moeder die aan het bevallen is van een zeer premature meerling, over te plaatsen. Maar soms, heel soms, worden er spectaculaire successen bereikt.

Allereerst nog een waarschuwing: neem niet te vaak rectaal de temperatuur op van een zo klein kindje, dat is handeling waarbij je makkelijk iets kunt beschadigen…

In het algemeen spreken we van een verhoogde temperatuur, dus koorts, bij een temperatuur van meer van 38 graden rectaal gemeten maar... bij een zo klein kindje kan dat anders liggen.

Allereerst moet erop gelet worden dat kinderen niet een te hoge temperatuur hebben omdat zij te warm worden ingepakt, een kruik hebben en ook nog in een goed verwarmde kamer verblijven.

Een kind dat oververhit is, blijft in het algemeen actief, heeft een roze huid en warme handen en voeten terwijl een kind met een hoge temperatuur door koorts of ziekte, vaak ziek bleek ziet, minder of niet actief is, en heeft koude handen en voeten.

Overigens is het soms zo dat zulke jonge kinderen geen koorts hebben maar juist een ondertemperatuur en dan kunnen ze toch heel ziek zijn. Al met al gecompliceerd genoeg om zeker even een arts te raadplegen!

Pseudokroep is een veel voorkomende aandoening bij kinderen, omdat de luchtpijp op de leefijd vanaf de geboorte tot een jaar of 5-6 nog erg nauw is. Het is een ontsteking van het slijmvlies van de luchtpijp onder de stembanden. Heeft een kind eenmaal een keer pseudokroep gehad, dan komt het vaak nog eens terug bij een nieuwe verkoudheid.

Er is niets wetenschappelijk bekend over pseudokroep bij ex-prematuren, maar je kunt je voorstellen dat de luchtpijp van te vroeg geboren kinderen nauwer is dan bij op tijd geborenen en dat ze de aandoening dus met verhoogd e kans zullen krijgen.

Belangrijk is te weten of het kind geïntubeerd is geweest en beademd. Want een intubatie kan als gevolg hebben dat er een vernauwing (stenose) in de luchtpijp is ontstaan, zodat de luchtpijp al nauw is en bijna helemaal dicht dreigt te gaan bij ontsteking. Daarom is het in dat geval zeker geïndiceerd om een kinder-KNO arts te raadplegen, waar de familie dus al naar toe is verwezen. Die kan kijken of het om zo’n vernauwing gaat, of dat het om een 'gewone' pseudokroep.

Dit komt uit het Nederlandse standaardwerk op dit gebied het boek Gebitspathologie van dr. A.H.B. Schuurs.

“… In de groep van oorzaken neemt te vroege geboorte of wat vaak vrijwel op hetzelfde neerkomt, een laag geboortegewicht een belangrijke plaats in als oorzaak van structuurafwijkingen van het glazuur. Maar misschien veroorzaakten de met prematuriteit gepaard gaande geelzucht, ischemie (bloedleegte door belemmering in de aanvoer), zuurstoftekort of hypocalcëmie (dit is: abnormaal laag calciumgehalte in het bloed) de glazuurstoornissen. Het is daarom niet verwonderlijk dat de relatie tussen prematuriteit , hypocalciëmie en hypoplasie niet significant bleek. De genoemde afwijkingen kunnen ieder op zich de gebitsontwikkeling beïnvloeden. Echter, mineraaltekort lijkt hun gemeenschappelijke noemer.

… Bij prematuriteit is tot de achttiende levensmaand doorbraakvertraging geconstateerd bij kinderen met een zeer laag geboortegewicht. Na die leeftijd trad een inhaaleffect op.

… Een zeer laag geboortegewicht gaat gepaard met een vertraagde maturatie van 3 maanden. Op 9-jarige leeftijd is deze achterstand ingehaald.”

(Dit laatste betekent dat de tanden bij doorbraak misschien iets poreuzer zijn, maar dat is klinisch niet zo relevant)

Al met al lijkt er weinig aanleiding te zijn om van prematuriteit op zich een nadelig effect op het gebit te verwachten.

Op deze vraag is nog niet goed antwoord te geven: dat wordt onderzocht. Als er geen borstvoeding beschikbaar is wordt door de meeste kinderartsen gedurende de eerste periode nog speciale flesvoeding voor (ex-)prematuren voorgeschreven (de zg post-discharge voeding). Mogelijk hangt het ook af van de groei en de ontwikkeling van uw kindje.

Gebruikelijk bij op tijd geboren kinderen is te beginnen met een fruithapje of groentehapje als het kind tussen de 4-6 maanden oud is. Daarvoor is het wat betreft voedingswaarde en voedingssamenstelling niet nodig. Soms zie je dat kinderen er al voor zes maanden aan toe zijn om iets van een lepeltje te eten. Ook zie je dat kinderen die er erg laat mee beginnen soms wat meer moeite hebben om te leren van een lepeltje eten te leren.

Bij een prematuurtje kun je het zo rond de leeftijd van vier maanden (gecorrigeerde leeftijd, dus uitgaan van de dag dat hij geboren had moeten worden) eens kunt gaan proberen. Heel rustig aan en als u merkt dat bij uw kindje het afhappen nog niet lukt, gewoon een weekje wachten en dan nog eens proberen.
Bij ieder kind dat begint te eten van een lepeltje, (klein en van plastic, liefst zacht plastic), komt er meer uit de mond dan er in gaat. Eén hapje moet je er vijf keer inscheppen, vaak denk je dat er niks binnen komt. Dat hoort zo. Het afhappen van een lepeltje vereist een heel andere techniek dan zuigen, een kind heeft het niet een-twee-drie onder de knie.

Dus niet dwingen om van een lepel te eten. Steeds iedere dag één hapje met dezelfde smaak proberen is genoeg. Lukt het met deze smaak om vijf hapjes te geven, probeer dan een nieuw smaakje op dezelfde manier. Vooral rustig aan doen, veel hangt af van je eigen geduld. Ouders willen graag, terwijl het kind er nog niet altijd aan toe is…

Prematuur geboren kinderen zijn kwetsbaar wat betreft de leerprocessen op de schoolleeftijd. Vaak vallen de eerste levensjaren mee, het neurologisch systeem ontwikkelt zich. Op de schoolleeftijd, bij het leren, worden er meer specialistische, gedifferentieerde eisen gesteld aan de hersenfuncties en dan merk je dat het leerproces wel hapert. Dat wil zegen dat het lezen, schrijven/spellen en vaak ook het rekenen wel komt maar niet in het tempo dat ‘normaal’ is in het reguliere basisonderwijs.

Wat is dan aan te raden?

1. Het is goed dat snel te signaleren en extra ondersteuning te bieden in de vorm van Remedial Teaching, bijles. Veel oefenen en uitzoeken op welke manier het lezen en spellen te verbeteren is, is aan te raden.

2. Als je behoefte hebt aan nader inzicht in de sterke en zwakke kanten van het functioneren zodat je weet waarmee rekening te houden, is een psychologisch-diagnostisch onderzoek een mogelijkheid, bijvoorbeeld bij een School- of Onderwijsbegeleidingsdienst in de regio (in overleg met school). Deze dienst kan t.b.v. de diagnostiek ook achtergrondkennis over de specifieke leerproblemen bij het Kenniscentrum Prematuren zoeken.

3. Vooral goed oog hebben voor de relatief sterke kanten van je kind. Die kunnen worden benut om hem te helpen en te steunen in het ontwikkelen van een positief zelfbeeld zodat hij niet steeds denkt ‘ík kan toch niks/niet leren’.

4. Tevens ben je als ouders altijd heel belangrijk om te steunen in het overwinnen van de tegenslagen, te complimenteren als het hem (bijna) lukt. Ook begrip tonen bij tegenslag maar oppassen te beschermend te zijn.

Voor meer informatie kunt u hier klikken.