Leerlinggebonden Financiering (Rugzakje)

Waarom leerlinggebonden financiering?
De keuze naar welke school een kind gaat is in Nederland vrij. Ook als het gaat om een kind met een handicap of beperking. Veel ouders willen graag dat hun kind naar een "gewone" school in de buurt gaat, maar er is natuurlijk ook de mogelijkheid te kiezen voor speciaal onderwijs. De Wet Leerlinggebonden Financiering, wet die op 1 augustus 2003 in werking is getreden, maakt dat mogelijk. Daarin wordt niet alleen de keuzevrijheid van ouders geregeld, maar ook de vorming van Regionale Expertisecentra (REC's) en een nieuw systeem van indicatiestelling. Met dat laatste wordt bepaald of een kind in aanmerking komt voor het speciaal onderwijs dan wel een 'rugzak' - dat wil zeggen dat er geld vrijgemaakt wordt dat gebruikt kan worden voor extra ondersteuning op een gewone school.

Welke kinderen komen voor een rugzak in aanmerking?
Het speciaal onderwijs of de rugzak is voor kinderen met handicaps en zware problematiek. Om in aanmerking te komen voor het speciaal onderwijs dan wel een rugzak, moet een leerling geïndiceerd worden (de indicatiestelling). Tegelijk met de invoering van de leerlinggebonden financiering is er een nieuw systeem van indicatiestelling gekomen. Deze systematiek zorgt ervoor dat landelijk dezelfde criteria gelden, zodat de beschikbare voorzieningen terecht komen waar ze moeten zijn: bij díe kinderen die het nodig hebben. Ander voordeel is dat ouders bij één loket in de regio terecht kunnen voor de indicatiestelling van hun kind. Als leerlingen een indicatie hebben voor een bepaalde onderwijssoort, kunnen zij niet vanwege hun handicap worden geweigerd door een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs.

De indicatiestelling wordt gedaan door een commissie voor de indicatiestelling (CvI). Ieder Regionaal Expertisecentrum (REC) heeft zo'n commissie. Zij beslist of de aangemelde kinderen voldoen aan de indicatiecriteria. Als ouders het niet eens zijn met een beslissing van de CvI, dan kunnen zij hiertegen bezwaar maken bij een onafhankelijke commissie. Elk cluster van speciale scholen heeft zo'n commissie.

Dit zijn de clusters:
Cluster 1: scholen voor visueel gehandicapte kinderen, of meervoudig gehandicapte kinderen met deze handicap (deze cluster is een uitzondering op het gebied van aanmelding: die loopt via de scholen zelf. )
Cluster 2: scholen voor dove kinderen, slechthorende kinderen en kinderen met ernstige spraakmoeilijkheden, of meervoudig gehandicapte kinderen met één van deze handicaps
Cluster 3: scholen voor lichamelijk gehandicapte kinderen, zeer moeilijk lerende kinderen en langdurig zieke kinderen met een lichamelijke handicap, of meervoudig gehandicapte kinderen met één van deze handicaps
Cluster 4: scholen voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen, langdurig zieke kinderen anders dan met een lichamelijke handicap en onderwijs aan kinderen in scholen verbonden aan pedologische instituten.

Leerlingen kunnen tot hun twintigste jaar naar het speciaal onderwijs. Zij kunnen daar dus ook voortgezet onderwijs volgen. Het (voortgezet) speciaal onderwijs valt onder de Wet op de Expertisecentra (WEC).

Wat zit er in de rugzak?
Als de Commissie voor Indicatiestelling bepaalt dat een leerling voldoet aan de landelijke criteria, kunnen ouders beslissen of hun kind naar het speciaal of naar het regulier onderwijs gaat. Kiezen zij voor een reguliere school, dan krijgen deze leerlingen als het ware een rugzak mee. Deze rugzak wordt toegekend aan de school waar de leerling wordt ingeschreven. Daarmee kan de school speciale voorzieningen regelen die nodig zijn voor een goede ondersteuning en begeleiding in het regulier onderwijs. De rugzak is uitsluitend bedoeld voor onderwijsgerelateerde zaken.
De bedragen in de rugzak worden per handicap vastgesteld. Een deel van de inhoud van de rugzak moet gebruikt worden voor ambulante begeleiding (van de reguliere school en de leerling) vanuit een school voor (voortgezet) speciaal onderwijs. Het resterende deel is vrij inzetbaar, en bijvoorbeeld worden gebruikt voor de aanschaf van een laptop voor de leerling, voor remedial teaching, vervoer naar de sportzaal etc. De reguliere school stelt in overleg met de ouders een handelingsplan op, waarin ook de afspraken staan over de inzet van de rugzak. Het handelingsplan wordt elk jaar geëvalueerd en bijgesteld.

Wat is een Regionaal Expertisecentrum?
Een Regionaal Expertisecentrum (REC) is een samenwerkingsverband per cluster van speciale scholen in een regio. Doel van de samenwerking is een efficiënter en doelmatiger stelsel van speciaal onderwijs. Dat is van belang om de deskundigheid in het speciaal onderwijs te behouden en te vergroten, ook als een deel van de leerlingen naar het regulier onderwijs gaat.

Wat doet de Adviescommissie Toelating en Begeleiding?
In het wetsvoorstel LGF zijn ook de taken van de Adviescommissie Toelating en Begeleiding (ACTB) vastgelegd. Als ouders (van een geïndiceerd kind) bezwaar maken tegen een beslissing van een school om hun kind niet toe te laten, of als ouders het niet eens zijn met de manier waarop de school de voorzieningen uit de rugzak wil inzetten, kunnen zij bij deze commissie terecht. Zowel ouders als scholen en REC's kunnen de ACTB om advies vragen. Als dat nodig is, stuurt de ACTB onderwijsconsulenten naar de school om de situatie goed in beeld te brengen. Op basis daarvan geeft de ACTB advies.

Zie voor meer informatie: www.rugzakje.nl

Bron: Ministerie OCW

Actualiteiten en publicaties

Sociale kaart

• Bureau Jeugdzorg
• BOSK, de vereniging van motorisch gehandicapten en hun ouders.