Omdat de meeste prematuren niet kunnen drinken, wordt de moedermelk afgekolfd en via de sonde gegeven. Om melk te kunnen afkolven zijn twee hormonen van belang: prolactine voor de melkproductie en oxytocine om de melk naar de tepel te brengen (toeschietreflex). Prolactinesecretie wordt gestimuleerd door zuigen en het goed legen van de borst. Oxytocineproductie wordt gestimuleerd door zuigen, maar ook door psychologische factoren zoals het zien, ruiken, voelen of denken aan de baby. De toeschietreflex wordt negatief beïnvloed door angst, spanning, pijn van tepelkloven, vermoeidheid, zorgen en veel onrust rondom de moeder tijdens het kolven of voeden.

Snel starten

Voor het welslagen van kolven is het daarom van belang om snel na de bevalling te starten met kolven en frequent (ten minste zes keer per dag, of om de drie uur met een nachtelijke pauze van zes uur) te kolven. De meeste melk komt in de eerste minuten van kolven, zeer langdurig kolven is daarom niet zinvol en erg vermoeiend. Tien tot vijftien minuten per keer is voldoende. Het beste is om dit te doen met een elektrische kolf en dan dubbelzijdig te kolven. De toeschietreflex kan bevorderd worden door tijdens het kolven naast de baby te zitten, liefst in een rustige omgeving of te kolven direct na het bezoek aan de baby of kijkend naar een foto/video van de baby of telebaby. De borsten warm maken of zachtjes masseren tijdens het kolven kan de toeschietreflex ook bevorderen. De melkproductie komt de eerste dagen op gang, dan is het normaal dat er slechts kleine beetjes worden gekolfd, dit neemt geleidelijk aan toe. Ook de melkproductie kan per keer erg wisselen, dit is niets om je zorgen over te maken.

Doorzetten

Het is verstandig om niet te stoppen als er voldoende melk is voor de baby, maar de borsten goed leeg te kolven. Anders is er grote kans dat de melkproductie eerder terugloopt. Hulp bij het kolven in de beginperiode is van belang om tepelkloven te voorkomen. Ook steun en hulp van de vader en de omgeving is belangrijk om het kolven te laten slagen. Soms kan het helpen om een neusspray met oxytocine te gebruiken om de toeschietreflex te stimuleren.

Kolven vergt veel van de moeder, het is onnatuurlijker en veel minder bevredigend dan het kind aan de borst hebben en het is ook erg vermoeiend. Ik heb dan ook grote bewondering voor de moeders die dit soms maanden achter elkaar volhouden. Anderzijds vinden veel moeders het erg belangrijk om moedermelk te kunnen geven. Heel veel zorg voor de baby word je als moeder uit handen genomen terwijl het geven van moedermelk iets is wat alleen de moeder voor de baby kan doen. Daarom is het van belang om goed te overleggen over het kolven. Daarbij staat niet alleen het belang van de borstvoeding voorop, maar het is goed ook de conditie van de moeder hierbij te betrekken.

Hygiëne belangrijk

Afkolven en sondevoeding verminderen de kwaliteit van de voeding. Door het kolven van voeding kunnen er bacteriën in de voeding komen. Dit is door goede hygiënische maatregelen te voorkomen. Onder goede hygiënische omstandigheden kan melk 24-28 uur in de koelkast bewaard worden. Als de melk langer bewaard moet worden is het beter deze in te vriezen. Moedermelk kan dan drie maanden bewaard worden.

Het bewaren van de voeding en het geven via een sonde kan de concentratie van afweerstoffen en verschillende voedingstoffen in de voeding verminderen: zo verdwijnen witte bloedcellen bij invriezen, blijft vet aan de voedingssonde en toedieningsspuit kleven en verdwijnt vitamine C als de voeding lang aan licht wordt blootgesteld. Door de voeding in porties te geven en niet via een continue voedingsspuit en door de voeding af te schermen tegen licht, kan dit worden tegengegaan.

Ondanks alle inspanningen zal het lang niet altijd lukken om de prematuur geboren baby alleen moedermelk te geven – soms zelfs helemaal niet – en is aanvulling met kunstvoeding noodzakelijk. Er zijn kunstvoedingen die speciaal gemaakt zijn voor prematuren en voldoende voedingstoffen bevatten om de prematuur te laten groeien. Ook wordt er veel onderzoek gedaan om de kwaliteit van deze voedingen nog te verbeteren en ze steeds meer te laten gelijken op moedermelk. Deze speciale prematurenvoeding kan gebruikt worden totdat de baby naar huis kan.

specialisme: